Inleiding
Inhoud
Mutec is een goede bekende van Alpha-Audio. We hebben diverse zwarte kastjes getest; een USB-reclocker en verschillende master-clocks. Dat alle redacteuren een of meer producten van Mutec hebben aangeschaft, zegt ook wel iets. Tijdens de High End in München zagen we een nieuwe digitale kabel-serie van Mutec. We testen voor u de PSC 75.
BNC, coax, 50 Ohm, 75 Ohm?
Eerst wat basisinformatie over dit type kabels.
Coaxiale kabels zijn oorspronkelijk gemaakt om radiosignalen over een lange afstand te transporteren. In 1929 werkten de heren Lloyd Espenscheid en Herman Affel (wie kent ze niet) voor de Amerikaanse telecomfirma Bell Labs aan een manier om een 4 Mhz-signaal voor interlokale telefonie te realiseren. We citeren hier onderdelen van een artikel op het platform Digikey:
“De twee onderzoekers analyseerden de afwegingen tussen de belangrijkste transmissielijnparameters van demping, spanningswaarde en vermogen (Figuur 2).
Hun analyse:
1: Signaalverlies) is grotendeels een functie van het diëlektricum in de kabel. Bij een met lucht gevulde coaxiale kabel was het laagste verlies bij ongeveer 77 Ω.
2: Het spanningsmaximum is een functie van de intensiteit van het elektrische veld tussen de coaxiale buitengeleider en de binnengeleider. Voor coaxiale kabels die RF-signalen ondersteunen in de TE10 elektromagnetische (EM) veldgolfgeleiderstand, heeft het e-veld zijn maximum rond 60 Ω.
3: Het vermogen wordt bepaald door het grenswaarde en de impedantie (V2/Z). Voor luchtgevulde coaxiale kabels die werken onder de TE11-frequentie, is de vermogensoverdracht maximaal bij ongeveer 30 Ω.
Zoals bij de meeste technische normeringen is er geen “ideale” impedantiewaarde; de “beste” keuze bestaat uit het afwegen van compromissen. De waarde van 50 Ω is een goed compromis voor vermogen en spanning, zoals de uitgang van een zender. Daarentegen is 75 Ω een betere keuze voor situaties waarin een lage demping het primaire doel is, zoals bij signalen met een laag niveau van een antenne of een analoge videoverbinding.
Het gebruik van verschillende impedanties realiseert verschillende doelstellingen in één ontwerp en voegt nog een niveau van complexiteit toe. In de praktijk kan het verschil in verlies over een korte afstand van enkele centimeters verwaarloosbaar zijn. Verder is de spanning-staandegolfverhouding (VSWR) bij het aansluiten van een 75 Ω kabel op een 50 Ω kabel 1,5:1, wat een acceptabele niet-unieke waarde kan zijn (in veel situaties met laag of middelhoog vermogen wordt een VSWR van minder dan 2:1 acceptabel geacht).”
Lang verhaal kort: 75 Ohm levert een optimum met het minste signaalverlies, een optimale verhouding tussen vermogen en spanning. Voor digitale audiosignalen is de standaard-impedantie dan ook 75 Ohm. De terminals van coaxkabels zijn uitgevoerd met BNC-connectoren, een type bajonetsluiting die ook stamt van lang geleden, namelijk van de radio-uitrusting in WOII. Deze manier van verbinding garandeert niet alleen dat de kabel goed blijft vastzitten, het is ook de optimale manier waarmee de koperen afschermingsmantel in de kabel wordt doorgezet in het toestel. Voor wie internet via het kabelnet heeft, zal zien dat bij het modem de kabelingang ook met een BNC-connector is uitgevoerd.
Waarom een coaxkabel?
Het zal u niet zijn ontgaan dat de CD ook aan een revival is begonnen. Zeker nu vinyl verzamelen een steeds kostbaarder hobby wordt en CD’s voor onder euro te koop zijn in de platenzaken, op rommelmarkten en kringloopwinkels. De prijs is zeker niet de enige reden. Wij hebben met verbazing en bewondering geluisterd naar CD-spelers in verschillende prijssegmenten; de ATC CD2 of de Denon DCD A-110. Mocht u een mooie DA-converter in huis hebben dan kan de CD-speler hierop worden aangesloten met een coaxkabel want de meeste CD-spelers hebben en of meer digitale uitgangen. Uw speler wordt dan een loopwerk.
Of u hebt, net zoals uw auteur, een goede CD-speler uit de jaren 90. De DA-conversie uit die tijd is van een ander niveau dan nu, dus het kan de moeite waard zijn om ook hier de speler als loopwerk te gebruiken. Wij hebben dit gedaan in deze livestream over power conditioners met onze Rega Planet CD-speler, aangesloten op de Weiss DAC2 via coax. Luister vooral zelf naar hoe goed en coherent het klinkt.
Als u werkt met een masterclock of een reclocker dan hebt u coaxiale kabels nodig. Zeker kloksignalen zijn uiterst gevoelig dus BNC-terminals een must.
Mutec PSC serie
Alle kabels zijn 75Ohm en zijn in drie varianten leverbaar; RCA/RCA, RCA/BNC en BNC/BNC. Mutec past een drievoudige afscherming toe en de kabel voelt zeer solide en zwaar aan. Ook de afwerking en kwaliteit van de terminals is subliem; voor de RCA-kant zijn Neutrikpluggen gebruikt en de BNC-kant is van Damar & Hagen. De kabel is te krijgen in diverse lengtes, tot 2 meter.
Geachte heer Yung,
Veel apparatuur kent inderdaad vaak een scala aan aansluitmogelijkheden.
Wanneer is een digitale coaxkabel op z’n plaats en wanneer bijvoorbeeld analoge interconnects?
Hermann Jaeger.
Beste Hermann. Een coaxkabel is op zijn plaats voor digitale ingangen en uitgangen. Meestal staat er dan ‘SPDIF’ of ‘DIG’ bij de uitgang of ingang op het apparaat.
Je gebruikt deze bijvoorbeeld tussen een CD loopwerk en een DAC, of de ingang van een DAC in de versterker, of een streamer naar een DAC
Hoi Yung, dank voor de review. Je hebt me geïnspireerd om er ook één te bestellen. Vraagje: wat is de lengte van het testexemplaar? Ik herinner me dat bij ‘ red book’ een lengte van 1,5 m ideaal is (de reflectie bij die frequentie en lengte doet het minste kwaad). Ik doe deze tussen mijn reclocker en de dac. Vraag me af of dat dan nog steeds een issue is, of zou het bij 44kHz nog steeds uitmaken?
Het blijkt om de tijd te gaan dat de sample-poort open staat, “ typisch” 20 ns. In die tijd moet niet ook nog die reflectie binnenkomen. Dan zit je meestal over 1,5 m kabel (terug en weer heen lopen van de reflectie); 2 m schijnt ideaal te zijn (ook meegerekend bijvoorbeeld het kabeltje in de cd speler naar de bnc uitgang). Die reflectie zou versmering in de tijd kunnen veroorzaken (ik neem aan dat de dac niet geforceerd dezelfde master-klok gebruikt). Is dat leuk voor een experiment, omdat jullie de jitter kunnen meten?
Bij gebruik van een coaxkabel is de klok van de streamer leiding. De DAC kan niets forceren.
Dank voor je antwoord. Dat is bij mij ook inderdaad het geval, mijn dac (Chord 2Qute) kent geen mogelijkheid heeft om een externe klok aan te sluiten.
Vanuit de studio wereld hoor ik dat men het liefst één goede masterklok heeft die alles aanstuurt. De Mutec kabel wordt verkocht als zo’n kabel. Heb er daarom gelijk één besteld van 2 meter (moeilijk te vinden) en ben benieuwd. Ik heb een voorliefde voor studio spullen omdat die vaak een vriendelijker prijskaartje hebben en bijna nooit teleurstellen.
In Mijn set heb een paar jaar de Recable Magnus gebruikt als coaxkabel. Ik ben overgestapt naar een verbinding tussen Streamer en DAC met een USB kabel. Dit pakte erg goed uit. Was geen stapje maar een meer dan goed hoorbare verbetering. Het betreft een Auralic Aries G1 streamer en een RME ADI 2 DAC. De moeite waard om ook een USB kabel te overwegen. Ik kwam uit op een viableu usb kabel. Goed verkrijgbaar in Duitsland.
Hallo Yung, met welke kabel heb je de Mutec vergeleken? Of lees ik er overheen?? 🙂