Inleiding
Inhoud
We zijn heel wat maffe tweaks tegengekomen de afgelopen twintig jaar. Stickers die akoestiek beïnvloeden, sokjes die om een stekker gaan om de klank te verbeteren, of wat te denken van rf-systemen die de muziekervaring moet verdiepen? Nu hebben we een SSD die beter moet klinken. Laten we dat eens nader bekijken.
Een audiofiele SSD. En een prijzige: 750 (normaal) of 1000 Euro (plus-versie)… voor 320GB pseudo SLC (pSLC) of 1TB TLC flash. Serieuze prijzen, aangezien een degelijke 1TB ssd inmiddels voor minder dan 100 Euro te koop is (moment van schrijven, juni 2023).
Ter verduidelijking: SLC staat voor single level cell en TLC staat in dit geval niet voor tender love and care, maar voor Triple Level Cell.
Het is belangrijk te begrijpen wat het verschil is tussen SLC en TLC. Bij SLC slaat een ssd één bit per cel op. Annu nu is het vaak niet écht SLC, maar MLC of TLC wat in SLC modus werkt. Maar laten we het even simpel houden. Bij SLC is het dus één of nul. Bij MLC zijn dat twee bits per cel, bij TLC zijn het er drie en QLC zijn het er vier.
Nu is het lekker economisch om meer bits per cel op te slaan, maar dit gaat wel ten koste van de duurzaamheid en soms ook snelheid. SLC is dus zowel duurzamer als dat het veelal sneller is dan MLC, TLC en QLC. En volgens Zzyzx klinkt SLC ook beter…
Zzyzx Revelation Femto SSD
Hierboven ziet u hoe Zzyzx tegen hun product aankijkt. En ze hebben een interessante grafiek gemaakt die de klankeigenschappen weergeven van andere merken SSD’s én die van hun.
Wat Zzyzx heeft gedaan is een SSD maken met de mogelijkheid om hem lineair te voeden. Bovendien is de voeding gefilterd én zit er een mooie Crystek klok op: de CCHD-957X-25. Een 25 Mhz model. Deze zou extreem lage phase noise moeten hebben: -97 dBc bij 10 Hz. Echter is dit alleen te halen bij extreem schone voedingen en perfecte isolatie. Op een SSD, naast een chipset en in een pc vragen we ons af of dat haalbaar is.
Onze set-up
We wilden de ssd eerst inbouwen in een aparte pc, maar die begon al snel wat issues te geven. Geen idee waarom, maar uiteindelijk hebben we de Zzyzx maar in de officiële Alpha Audio PC gebouwd, samen met een ‘gewone’ Samsung Sata SSD ter vergelijk. Op zich wel prima, want we kennen deze pc goed én hij is wat representatiever. Immers: er zitten mooie Jcat kaarten in én een intern filter voor de SSD waarop het besturingssysteem werkt.
We hebben zowel met een externe voeding getest – Sbooster 5V – als met interne voeding. We hebben Audirvana Studio als software gebruikt, omdat deze het gemakkelijker toelaat op map te navigeren. Iets wat nodig is bij deze test. Bovendien klinkt Audirvana geweldig.
We hebben op beide SSD’s dezelfde tracks gezet. Tracks die we in de Artone Studio hebben opgenomen. De reden: puurder wordt het niet.
- Melle – On the Road
- Tim knol – My Love Could Kill
Deze tracks zitten boordevol dynamiek én details. We zijn ook bij de opnames zelf geweest, dus een direct vergelijk is gemakkelijk.
Opnames
We hebben voor u de track van Melle gesampled. Volledig in het digitale domein. U vindt deze samples in de specs-tab (voor Patreons)
Ik denk toch dat het aan de mutec kan liggen. Ik weet nog toen jullie Audirvana aan het testen waren er bewust zonder de mutec werd geluisterd. Omdat die alles zou reclocken (galvanic isolation of up to 2500 VRMS, respectively 4242 VPK, for suppression of high-frequency interferences). Ik hoorde zelf niets thuis met audirvana. Maar had de mutec vergeten eruit te halen. Via een usb dac direct op de computer op een bw P9 koptelefoon hoorde ik wel behoorlijke verschillen. Misschien in het vervolg zonder de mutec testen.
De Innuos Phoenix USB Reclocker is ingebouwd in hun top model server. Ondanks de gescheide voedingen en andere optimalisaties vind Innuos het kennelijk nodig om toch het usb signal nog extra te reclocken (opschonen) met een 5000 VRMS bordje. Dat bordje zit namelijk ook in hun phoenix. Om maar aan te geven dat galvanische isolatie best veel doet.
Dag Martijn en Jaap,
Bedankt voor jullie reacties. Mijn excuses voor de late reactie, ik reis toevallig 2 weken rond door Mexico en wordt geplaagd door slecht internet. Ik begrijp van Martijn’s reacties dat we het er over eens zijn dat we het niet eens zijn. Jullie computer is gewoon goed en mijn ideeën vallen in een te kleine categorie om waar of de moeite waard te kunnen zijn. Prima.
Voor Jaap een paar reacties hieronder, het format van opmerkingen op jullie website laat niet veel plaats en geen mogelijkheid om bv. visueel technische gegevens bij te sluiten dus ik moet het kort zien te houden.
Jaap: “Ik ben van een Intel Core i3 (6e generatie geloof ik) naar een AMD Ryzen 5 gegaan… Puur om te weten of het iets doet op gebied van weergave. Toch wel verrassend: ik hoorde géén verschil. Niets… Dit was eerlijk gezegd tegen mijn verwachtingen in…”
Paul: Ook tegen mijn verwachtingen, er zou een verschil moeten zijn. Benieuwd wat jouw verwachtingen waren en waarom? Met de Ryzen moet de muziek ondermeer nu veel dynamischer klinken.
Nogmaals zonder technische details moeilijk te beoordelen waar het aan kan liggen.
Maar heb je de voeding ook aangepast? De Ryzen heeft veel meer nodig dan de Intel Core i3. (De Farad10 zou in theorie prima kunnen zijn). Hebben de twee JCats (uitstekend! een minimum voor beter geluid) een aparte externe voeding? Ik neem aan dat het RAM wel vervangen werd voor de Ryzen (ddr4 ipv ddr3?) Het OS is op welke SSD geïnstalleerd voor de test?
Jaap: “Ik sta écht open voor tweaks. En ik laat me regelmatig verrassen… maar dit heeft me gewoon niet overtuigd. “
Paul: Waarom niet proberen met een betere SSD (Samsung PM981) een OS op aparte SSD (Optane of NVMe) en Apacer RAM? Just door proberen ben je in het verleden verrast neem ik aan?
Jaap: “Je had het over bufferen van data. Sorry… maar Audirvana buffert alles in het geheugen. ROON ook grotendeels.”
Paul: Buffer is heel belangrijk. ROON buffert maar blijft ook voortdurend communiceren met de server (van Tidal bijvoorbeeld) daarom klinkt ROON minder goed, hoewel het wel verbeterd afhankelijk van in welke omgeving Roon geïntegreerd is. Je wilt een buffer van minstens één volledige track met zo min mogelijk communicatie of feedback (dus geen Roon).
Jaap: “Ik wil je wel graag vragen hoe je technisch de weergaveverschillen zou kunnen verklaren tussen een ‘gewone’ ssd en een audiofiele ssd.
Paul: Kun jij technisch de weergaveverschillen tussen een smps voeding en een Farad10 verklaren? Waarom klinkt de ene switch beter dan de andere? Wat we weten is be. dat de latency verschilt tussen verschillende types geheugen, daar kun je je voordeel mee doen. RAM staat erg hoog in die rangorde.
Jaap; “En idem voor RAM. Immers: het gaat nog om ruwe data over een busverbinding. Het heeft nog helemaal NIETS met muziek te maken.”
Paul: En toch kun je verschil horen tussen lokaal SSD, streaming of muziek van een NAS?
Jaap: “Nu geldt dat ook voor ethernet / package based data. Echter prikken we een ethernetkabel doorgaans direct in de streamer. En door common mode stromen wordt daar de ruisvloer beïnvloed. Dat geldt niet voor een AudioPC. Daarbij gebruiken we bij Alpha een Jcat Ethernetkaart én USB-kaart om daar de ruis te blokkeren. En ja: dat is een direct hoorbare upgrade. Net als een schone voeding. Immers: de ruis uit de pc en voeding zelf beïnvloed de rest van het systeem.”
Paul: het klinkt nog beter met een switch en goede “audiophile voeding “ geplaatst voor de streamer voor inderdaad ruisonderdrukking. Je netwerk laat mogelijk interferentie binnen, hoe minder hoe beter en de JCAT netkaart of een audiophile switch of beiden en hun type voeding (LPS) bepalen de kwaliteitswinst. Hoe lager de ruisvloer in je systeem hoe beter je deze verbeteringen kan horen.
Ik heb geprobeerd een aantal punten aan te geven die verbeterd kunnen worden. Als Alpha Audio dat niet wil proberen omdat je het niet kunt verklaren of meten dan heeft misschien een lezer er iets van opgepikt. Ik blijf altijd beschikbaar voor commentaar. Bedankt.
Oops, correctie:
“ Paul: Waarom niet proberen met een betere SSD (Samsung PM981) ”. Het gaat om de Samsung PM893. Bv. Antipodes sinds vergelijkende SSD testen voor hun laatste topmodel Oladra installeert deze SSD sinds 2023(?) in alle servers (als vervanging voor de 760 evo). Verbetert het geluid op alle fronten. OS en muziek staan er beiden op.
Prima artikel. Jammer dat het Engelse commentaar betreffende Revelation SSD en beter RAM voor audio hier niet is weergegeven want ik ben het helemaal eens met het 1ste commentaar: hebben jullie iets gemist?
Er zijn sinds minsten 2 jaren teveel goede resultaten met de Revelation SSD + externe voeding muziek bestanden om te negeren. Ik zou denken dat er dus iets anders aan de hand is met jullie set of met de (resolutie) van de Alpha Audio computer als dit niets hoorbaar verbeterd. (Of de mutec of jullie voeding of wat dan ook?)
Sinds nog langer geleden weet men vooral voor de DIY servers dat ander RAM zoals Apacer industrial wide temperature ook een enorme verbetering kan opleveren (als de Alpha Audio computer nog gewoon standaard RAM gebruikt probeer dit zeker).
Ook zou juliie OS op een kleinere (BV. 16 Gb) Optane M.2 geheugen gezet kunnen voor nog beter geluid (als er een M.2 slot over is zeker proberen!) Innuos gebruikt (nu pas) in de nieuwste server SLC Apacer geheugen voor het OS.
Tevens zou de muziek SSD gevoed met BV de JCAT Nano of een (nog) betere voeding ook een beter geluid moeten geven.
Om RAM dan nog beter te laten klinken moet de power supply van de computer ook van een hoger niveau zijn (de allerbeste BV. Sean Jacobs). Als het motherboard 2 aansluitingen heeft zeker proberen met 12V 4pin en de ATX 24 pin met aparte voeding. Tevens als de voeding verdeeld wordt, bv. onafhankelijk motherboard, SSD voor OS en SSD voor muziek, klinkt het ook beter.
Ik zeg hier zeker niet dat jullie het niet goed doen, er wordt zo enorm veel en snel gedaan in audio maar raad wel aan om nog meer te proberen als jullie geen verschil kunnen horen met deze Revelation SSD of (Apacer) RAM.
Er zijn simpelweg teveel gebruikers met hele goede resultaten na upgrade van geheugen (of dat nu muziek SSD, RAM en OS geheugen is). Tevens niet eens zo kostbaar vergeleken met andere audio verbeteringen. Maar zoals altijd niet elk systeem klinkt hetzelfde en het kan meer of minder hoorbaar zijn ofwel ; YMMV.
Ben benieuwd! Succes!
Als het niets doet, doet het niets. Objectief getest! Dat is Alpha!
Tja, waar hadden we de buffer nu voor nodig, als dat werkt heeft zo’n snelheid toch weinig zin?
De fabrikant om een reactie vragen, is ongeveer vragen naar daar de waar de hemel zich bevind.
Fabrikant al om een reactie gevraagd, hoe deze SSD het beste tot zijn/haar recht komt?