De Klank
Inhoud
Laten we maar met de deur in huis vallen: we horen absoluut geen verschil tussen de Samsung SSD en de Zzyzx Femto SSD. We hebben écht geprobeerd iets te horen, maar het is ons niet gelukt.
Wellicht ligt het aan het feit dat we met een Mutec MC3+ spelen? Of dat de Alpha PC niet goed genoeg is (geen lineaire voeding)? Of wellicht zijn onze oren niet goed genoeg. Wie zal het zeggen.
RAM buffer
Wat óók zou kunnen, is dat elk stuk fatsoenlijke software de data binnenhaalt en in het RAM zet (Random Access Memory). Dat RAM – het snelle geheugen van de pc, dat is dus NIET de ssd of harde schijf! – wordt als buffer gebruikt bij het afspelen.
Sommige software buffert enkele seconden, andere software laadt het complete nummer in. Er wordt dus in de praktijk helemaal niet vanaf een schijf gespeelt. En timing is totaal onbelangrijk: de pc leest in ‘bursts’ in naar het RAM. Dat is ook goed te zien in het taakbeheer van de pc of Mac: u ziet als u een track laadt, dat er kortstondig veel van de schijf wordt gelezen en het RAM-gebruik stijgt. Dat is het nummer dat de software inlaadt.
Bij een streamer die vanaf een netwerk speelt, wordt hetzelfde gedaan: de streamer trekt eerst een buffer vol (ook naar het RAM van de streamer) en begint te spelen. U zult zien dat als u de netwerkverbinding verbreekt, dat de streamer gewoon doorspeelt.
Fouten meebufferen?
“Maar…” zullen audiofielen zeggen…. “er kunnen ‘fouten’ worden meegebuffert!”. Nee: dat kan niet, want – net als met netwerken – zit er foutcorrectie ingebouwd. Als een pc de data van de SSD naar het RAM kopieert worden er – praktisch real time – controles gedaan op data-integriteit. Als dat niet zou gebeuren, zou er héél erg veel misgaan! Ter info: ook in een processor zitten bijvoorbeeld talloze foutcorrectie-algoritmes. Zonder die correcties zouden pc’s elke minuut crashen.
“OK… geen datafouten dus. Maar die audio-ssd heeft wel minder ruis… en dat is goed, toch?”
Ja: minder ruis is altijd goed. De vraag is echter: is die éne SSD de échte boosdoener in de PC? Kijk naar de omgeving waarin deze SSD opereert. U plaatst deze in een M.2 slot (in feite pci-express) van een moederbord. Een pcb dat vol zit met voltage-regulators en een centrale processor met inmiddels miljarden transistors. Een processor die onder piekbelasting tientallen amperes kan trekken en die zijn werk doet op GHz’en. We schatten in dat die iets meer ruis genereert dan een m.2 ssd.
Onze mening
Hoewel deze m.2 SSD zeker minder ruis genereert, is – onze mening – de ruis van een m.2 SSD een druppel op een gloeiende plaat.
Daarbij is het totaal niet relevant, aangezien de data vanaf de SSD gewoon in het RAM wordt gebufferd. Dat RAM is niet lineair gevoed én heeft geen aparte low phase noise Crystek-clock. Kortom: alle ‘voordelen’ die er zouden zijn, zijn binnen nanoseconden nadat u op Play hebt gedrukt, om zeep geholpen. Of geven we nu een idee weg voor een volgend product… audiofiel RAM?
Ik denk toch dat het aan de mutec kan liggen. Ik weet nog toen jullie Audirvana aan het testen waren er bewust zonder de mutec werd geluisterd. Omdat die alles zou reclocken (galvanic isolation of up to 2500 VRMS, respectively 4242 VPK, for suppression of high-frequency interferences). Ik hoorde zelf niets thuis met audirvana. Maar had de mutec vergeten eruit te halen. Via een usb dac direct op de computer op een bw P9 koptelefoon hoorde ik wel behoorlijke verschillen. Misschien in het vervolg zonder de mutec testen.
De Innuos Phoenix USB Reclocker is ingebouwd in hun top model server. Ondanks de gescheide voedingen en andere optimalisaties vind Innuos het kennelijk nodig om toch het usb signal nog extra te reclocken (opschonen) met een 5000 VRMS bordje. Dat bordje zit namelijk ook in hun phoenix. Om maar aan te geven dat galvanische isolatie best veel doet.
Dag Martijn en Jaap,
Bedankt voor jullie reacties. Mijn excuses voor de late reactie, ik reis toevallig 2 weken rond door Mexico en wordt geplaagd door slecht internet. Ik begrijp van Martijn’s reacties dat we het er over eens zijn dat we het niet eens zijn. Jullie computer is gewoon goed en mijn ideeën vallen in een te kleine categorie om waar of de moeite waard te kunnen zijn. Prima.
Voor Jaap een paar reacties hieronder, het format van opmerkingen op jullie website laat niet veel plaats en geen mogelijkheid om bv. visueel technische gegevens bij te sluiten dus ik moet het kort zien te houden.
Jaap: “Ik ben van een Intel Core i3 (6e generatie geloof ik) naar een AMD Ryzen 5 gegaan… Puur om te weten of het iets doet op gebied van weergave. Toch wel verrassend: ik hoorde géén verschil. Niets… Dit was eerlijk gezegd tegen mijn verwachtingen in…”
Paul: Ook tegen mijn verwachtingen, er zou een verschil moeten zijn. Benieuwd wat jouw verwachtingen waren en waarom? Met de Ryzen moet de muziek ondermeer nu veel dynamischer klinken.
Nogmaals zonder technische details moeilijk te beoordelen waar het aan kan liggen.
Maar heb je de voeding ook aangepast? De Ryzen heeft veel meer nodig dan de Intel Core i3. (De Farad10 zou in theorie prima kunnen zijn). Hebben de twee JCats (uitstekend! een minimum voor beter geluid) een aparte externe voeding? Ik neem aan dat het RAM wel vervangen werd voor de Ryzen (ddr4 ipv ddr3?) Het OS is op welke SSD geïnstalleerd voor de test?
Jaap: “Ik sta écht open voor tweaks. En ik laat me regelmatig verrassen… maar dit heeft me gewoon niet overtuigd. “
Paul: Waarom niet proberen met een betere SSD (Samsung PM981) een OS op aparte SSD (Optane of NVMe) en Apacer RAM? Just door proberen ben je in het verleden verrast neem ik aan?
Jaap: “Je had het over bufferen van data. Sorry… maar Audirvana buffert alles in het geheugen. ROON ook grotendeels.”
Paul: Buffer is heel belangrijk. ROON buffert maar blijft ook voortdurend communiceren met de server (van Tidal bijvoorbeeld) daarom klinkt ROON minder goed, hoewel het wel verbeterd afhankelijk van in welke omgeving Roon geïntegreerd is. Je wilt een buffer van minstens één volledige track met zo min mogelijk communicatie of feedback (dus geen Roon).
Jaap: “Ik wil je wel graag vragen hoe je technisch de weergaveverschillen zou kunnen verklaren tussen een ‘gewone’ ssd en een audiofiele ssd.
Paul: Kun jij technisch de weergaveverschillen tussen een smps voeding en een Farad10 verklaren? Waarom klinkt de ene switch beter dan de andere? Wat we weten is be. dat de latency verschilt tussen verschillende types geheugen, daar kun je je voordeel mee doen. RAM staat erg hoog in die rangorde.
Jaap; “En idem voor RAM. Immers: het gaat nog om ruwe data over een busverbinding. Het heeft nog helemaal NIETS met muziek te maken.”
Paul: En toch kun je verschil horen tussen lokaal SSD, streaming of muziek van een NAS?
Jaap: “Nu geldt dat ook voor ethernet / package based data. Echter prikken we een ethernetkabel doorgaans direct in de streamer. En door common mode stromen wordt daar de ruisvloer beïnvloed. Dat geldt niet voor een AudioPC. Daarbij gebruiken we bij Alpha een Jcat Ethernetkaart én USB-kaart om daar de ruis te blokkeren. En ja: dat is een direct hoorbare upgrade. Net als een schone voeding. Immers: de ruis uit de pc en voeding zelf beïnvloed de rest van het systeem.”
Paul: het klinkt nog beter met een switch en goede “audiophile voeding “ geplaatst voor de streamer voor inderdaad ruisonderdrukking. Je netwerk laat mogelijk interferentie binnen, hoe minder hoe beter en de JCAT netkaart of een audiophile switch of beiden en hun type voeding (LPS) bepalen de kwaliteitswinst. Hoe lager de ruisvloer in je systeem hoe beter je deze verbeteringen kan horen.
Ik heb geprobeerd een aantal punten aan te geven die verbeterd kunnen worden. Als Alpha Audio dat niet wil proberen omdat je het niet kunt verklaren of meten dan heeft misschien een lezer er iets van opgepikt. Ik blijf altijd beschikbaar voor commentaar. Bedankt.
Oops, correctie:
“ Paul: Waarom niet proberen met een betere SSD (Samsung PM981) ”. Het gaat om de Samsung PM893. Bv. Antipodes sinds vergelijkende SSD testen voor hun laatste topmodel Oladra installeert deze SSD sinds 2023(?) in alle servers (als vervanging voor de 760 evo). Verbetert het geluid op alle fronten. OS en muziek staan er beiden op.
Prima artikel. Jammer dat het Engelse commentaar betreffende Revelation SSD en beter RAM voor audio hier niet is weergegeven want ik ben het helemaal eens met het 1ste commentaar: hebben jullie iets gemist?
Er zijn sinds minsten 2 jaren teveel goede resultaten met de Revelation SSD + externe voeding muziek bestanden om te negeren. Ik zou denken dat er dus iets anders aan de hand is met jullie set of met de (resolutie) van de Alpha Audio computer als dit niets hoorbaar verbeterd. (Of de mutec of jullie voeding of wat dan ook?)
Sinds nog langer geleden weet men vooral voor de DIY servers dat ander RAM zoals Apacer industrial wide temperature ook een enorme verbetering kan opleveren (als de Alpha Audio computer nog gewoon standaard RAM gebruikt probeer dit zeker).
Ook zou juliie OS op een kleinere (BV. 16 Gb) Optane M.2 geheugen gezet kunnen voor nog beter geluid (als er een M.2 slot over is zeker proberen!) Innuos gebruikt (nu pas) in de nieuwste server SLC Apacer geheugen voor het OS.
Tevens zou de muziek SSD gevoed met BV de JCAT Nano of een (nog) betere voeding ook een beter geluid moeten geven.
Om RAM dan nog beter te laten klinken moet de power supply van de computer ook van een hoger niveau zijn (de allerbeste BV. Sean Jacobs). Als het motherboard 2 aansluitingen heeft zeker proberen met 12V 4pin en de ATX 24 pin met aparte voeding. Tevens als de voeding verdeeld wordt, bv. onafhankelijk motherboard, SSD voor OS en SSD voor muziek, klinkt het ook beter.
Ik zeg hier zeker niet dat jullie het niet goed doen, er wordt zo enorm veel en snel gedaan in audio maar raad wel aan om nog meer te proberen als jullie geen verschil kunnen horen met deze Revelation SSD of (Apacer) RAM.
Er zijn simpelweg teveel gebruikers met hele goede resultaten na upgrade van geheugen (of dat nu muziek SSD, RAM en OS geheugen is). Tevens niet eens zo kostbaar vergeleken met andere audio verbeteringen. Maar zoals altijd niet elk systeem klinkt hetzelfde en het kan meer of minder hoorbaar zijn ofwel ; YMMV.
Ben benieuwd! Succes!
Als het niets doet, doet het niets. Objectief getest! Dat is Alpha!
Tja, waar hadden we de buffer nu voor nodig, als dat werkt heeft zo’n snelheid toch weinig zin?
De fabrikant om een reactie vragen, is ongeveer vragen naar daar de waar de hemel zich bevind.
Fabrikant al om een reactie gevraagd, hoe deze SSD het beste tot zijn/haar recht komt?